Dlaczego Hubble spada?

Hubble znajduje się na niskiej orbicie okołoziemskiej. Nie ma własnego napędu, który pozwalałby mu samodzielnie podnosić orbitę. Nawet na tej wysokości znajduje się trochę atmosfery. Powoduje ona niewielki opór, przez który teleskop stopniowo traci wysokość.

Kiedy spadnie na Ziemię?

Według szacunków NASA najbardziej prawdopodobny termin wejścia Hubble’a w atmosferę przypada na okolice 2033 roku. Dokładna data nie jest jednak znana i może się zmieniać. Szacunki zależą między innymi od aktywności Słońca i oporu atmosfery.

Co się z nim stanie?

Podczas wejścia w atmosferę większość teleskopu spłonie. Nie oznacza to jednak, że wszystko zniknie. Niektóre większe i wytrzymalsze fragmenty mogą dotrzeć do powierzchni Ziemi.

Czy NASA może go uratować?

NASA analizuje różne możliwości, w tym pomysły na podniesienie orbity teleskopu lub bezpieczne sprowadzenie go z orbity. Na razie nie ma zatwierdzonej misji ratunkowej.

Koniec wielkiej misji?

Hubble to jeden z najważniejszych teleskopów w historii astronomii. Dzięki niemu poznaliśmy wiele tajemnic Wszechświata.

Szkoda, że kiedyś zakończy swoją misję, ale na szczęście mamy jeszcze czas, aby korzystać z jego niezwykłych obserwacji! 🔭

Źródła:

[1] NASA: informacje o teleskopie Hubble’a

[2] NASA: analiza możliwości serwisowania Hubble’a

[3] NASA Technical Reports Server: analiza wejścia Hubble’a w atmosferę

Dwa pojęcia na start

Ogniskowa to długość drogi światła w teleskopie. Im dłuższa, tym większe powiększenie z tym samym okularem, ale węższe pole widzenia.

Światłosiła (f/) to ogniskowa podzielona przez średnicę. Niska liczba, np. f/5, daje szerokie pole widzenia. Wysoka, np. f/12, daje duże powiększenie. Ilość zebranego światła zależy natomiast od średnicy: im większa, tym więcej widać.

Część 1: Sky-Watcher Startravel 120/600 i Sky-Watcher MAK 127

Sky-Watcher Startravel 120/600

To refraktor (soczewka) o średnicy 120 mm i ogniskowej 600 mm. Jest lekki, szybki w użyciu i daje szerokie pole widzenia. Świetnie pokazuje Drogę Mleczną, Plejady, wielką mgławicę w Orionie i duże gromady gwiazd. Jego wadą jest aberracja chromatyczna, czyli kolorowa obwódka wokół jasnych obiektów, np. Jowisza. Cena: ok. 1400 zł za samą tubę.

Sky-Watcher MAK 127

To teleskop Maksutowa-Cassegraina o średnicy 127 mm i ogniskowej 1500 mm. Jest krótki, zwarty i wygodny w transporcie. Dobrze pokazuje Księżyc, planety i gwiazdy podwójne, a obraz jest czysty i kontrastowy. Ma wąskie pole widzenia i potrzebuje trochę czasu na wychłodzenie po wyniesieniu na zewnątrz. Cena: ok. 1600 zł za samą tubę.

Porównanie: Startravel 120/600 i MAK 127

Oba zbierają podobną ilość światła (średnice 120 i 127 mm), więc różnią się głównie przeznaczeniem. Szerokie pola i mgławice: Startravel. Księżyc i planety: MAK 127.

Część 2: Sky-Watcher Dobson 6 i Sky-Watcher Dobson 8

Dobson to teleskop Newtona na prostym, skrzynkowym montażu. Nie trzeba go ustawiać względem biegunów, wystarczy go postawić i celować ręką. Dzięki temu dostajemy dużą średnicę za rozsądne pieniądze.

Sky-Watcher Dobson 6 (150/1200)

Jest tańszy i łatwiejszy w obsłudze. Dobrze radzi sobie z Księżycem, planetami i jaśniejszymi obiektami głębokiego nieba. Całość waży około 18 kg. Cena: ok. 1230 zł.

Sky-Watcher Dobson 8 (200/1200)

Zbiera około 1,8 raza więcej światła niż szóstka. Pokazuje więcej mgławic i galaktyk oraz więcej szczegółów na planetach. Jest za to cięższy i większy, więc trudniejszy do przenoszenia. Cena: ok. 1800 do 2100 zł.

Porównanie: Dobson 6 i Dobson 8

Oba mają tę samą ogniskową 1200 mm, więc z tym samym okularem dają takie samo powiększenie. Różnica to jasność i ilość szczegółów. Oba wymagają od czasu do czasu kolimacji, czyli ustawienia luster, co jest proste i szybko wchodzi w nawyk.

Który wybrać?

• Mało miejsca i częste wyjazdy: Startravel lub MAK 127.
• Księżyc i planety w małym pakiecie: MAK 127.
• Szerokie pola i Droga Mleczna: Startravel.
• Najwięcej zobaczysz za najmniejsze pieniądze: Dobson. Jeśli masz na niego miejsce i siłę, żeby go nosić, wybierz ósemkę.

Ceny są orientacyjne, na podstawie ofert polskich sklepów. Przed zakupem sprawdź aktualne.

Sprawdziłem, na jakie gwiazdozbiory warto zwrócić uwagę i co ciekawego można zobaczyć przez moją lornetkę oraz teleskop.

Jakie gwiazdozbiory zobaczymy zimą?

Zimą nad Polską możemy obserwować kilka bardzo charakterystycznych gwiazdozbiorów:

• Orion - jeden z najłatwiejszych do rozpoznania. Ma trzy jasne gwiazdy tworzące Pas Oriona.
• Byk - znajduje się w nim czerwonawa gwiazda Aldebaran oraz piękna gromada gwiazd Plejady.
• Bliźnięta - wyróżniają się dwiema jasnymi gwiazdami: Kastorem i Polluksem.
• Woźnica - jego najjaśniejszą gwiazdą jest Kapella.
• Wielki Pies - znajduje się w nim Syriusz, najjaśniejsza gwiazda nocnego nieba.
• Mały Pies - można w nim znaleźć jasną gwiazdę Procjon.

O której godzinie pojawią się na niebie?

W środku zimy, na przykład w styczniu, większość tych gwiazdozbiorów jest już nad horyzontem po zapadnięciu zmroku. Najlepiej rozpocząć obserwacje około 18:00-19:00. W kolejnych godzinach przesuwają się coraz wyżej i w kierunku zachodnim.

Orion, Byk i Woźnica są dobrze widoczne już wieczorem. Bliźnięta, Wielki Pies i Mały Pies również można obserwować w pierwszej połowie nocy. Dokładne położenie zależy od daty i miejsca obserwacji.

Warto pamiętać, że gwiazdozbiory nie wschodzą wszystkie jednocześnie. Ich położenie zmienia się w ciągu nocy, a z miesiąca na miesiąc pojawiają się o innych porach.

Czy najbliższe dni będą dobre na obserwacje?

Sprawdziłem prognozę dla Krakowa na 12-15 listopada 2026 roku:

• Czwartek 12 listopada: możliwe przejaśnienia, ale wieczorem zachmurzenie może przeszkadzać.
• Piątek 13 listopada: prognozowane są opady deszczu. To raczej słaby dzień na obserwacje.
• Sobota 14 listopada: możliwe przejaśnienia, ale niebo może być częściowo zachmurzone.
• Niedziela 15 listopada: prognoza wygląda lepiej, choć trzeba jeszcze sprawdzić zachmurzenie w nocy.

Prognozy mogą się zmieniać. Przed wyjściem warto sprawdzić aktualne zachmurzenie, bo nawet brak deszczu nie oznacza bezchmurnego nieba.

Co zobaczę przez moją lornetkę i teleskop?

Mam do dyspozycji dwa ciekawe instrumenty.

Lornetka Delta Optical 10x40

Przez lornetkę będę mógł podziwiać:

• Plejady, czyli piękną gromadę młodych gwiazd.
• Hiady w gwiazdozbiorze Byka.
• Liczne gwiazdy w okolicy Oriona.
• Szerokie fragmenty zimowego nieba.

Teleskop Sky-Watcher StarTravel 120

Mój teleskop ma obiektyw o średnicy 120 mm i ogniskową 600 mm. Dzięki szerokiemu polu widzenia świetnie nadaje się do obserwowania gromad gwiazd i większych obiektów.

Chciałbym zobaczyć między innymi:

• Wielką Mgławicę Oriona (M42).
• Plejady (M45).
• Gromadę Podwójną w Perseuszu.
• Jasne gwiazdy i ciekawe układy gwiazd.

Czas rozpocząć zimowe obserwacje!

Bardzo lubię obserwować niebo i poznawać kolejne obiekty kosmiczne. Zimą będzie mnóstwo okazji do odkrywania nowych gwiazdozbiorów.

Mam nadzieję, że trafi się kilka bezchmurnych nocy i uda mi się zobaczyć jak najwięcej przez moją lornetkę oraz teleskop!

Gdzie szukać Jowisza?

Jowisz znajduje się obecnie w gwiazdozbiorze Lwa. Jest bardzo jasny i powinien być łatwy do odnalezienia na niebie. Najlepiej szukać go nad wschodnim horyzontem.

O której godzinie będzie widoczny?

W połowie listopada Jowisz wschodzi w Polsce mniej więcej między 22:30 a 23:00, zależnie od miejscowości. Każdego kolejnego dnia pojawia się na niebie kilka minut wcześniej.

Najlepsze warunki do obserwacji będą w drugiej połowie nocy, szczególnie nad ranem, kiedy planeta znajdzie się wyżej nad horyzontem.

Czy pogoda pozwoli na obserwacje?

Prognoza dla Krakowa na najbliższe dni nie wygląda idealnie:

• Czwartek 12 listopada: możliwe słabe opady i częściowe zachmurzenie.
• Piątek 13 listopada: prognozowane są opady deszczu i duże zachmurzenie. To raczej słaby dzień na obserwacje.
• Sobota 14 listopada: bez opadów, ale nadal możliwe duże zachmurzenie. To najlepszy z tych trzech terminów, choć nie ma gwarancji na czyste niebo.

Prognoza może się jeszcze zmienić, dlatego przed obserwacją warto sprawdzić aktualne zachmurzenie.

Co zobaczę przez mój teleskop?

Do obserwacji wykorzystam mój teleskop Sky-Watcher MAK 127.

Przy dobrych warunkach powinienem zobaczyć jasną tarczę Jowisza i dwa główne pasy chmur. Możliwe będzie też dostrzeżenie czterech największych księżyców planety: Io, Europy, Ganimedesa i Kallisto. Będą wyglądały jak małe punkty światła po obu stronach Jowisza. Ich położenie zmienia się z godziny na godzinę!

Nie mogę się doczekać!

Bardzo się cieszę na tę obserwację. Do tej pory przez teleskop widziałem tylko Saturna i Urana, więc zobaczenie Jowisza będzie dla mnie kolejnym wielkim astronomicznym przeżyciem.

Mam nadzieję, że niebo będzie bezchmurne i już niedługo będę mógł opisać swoją pierwszą obserwację tej planety!

Kiedy i skąd start?

Start zaplanowano na piątek, 13 listopada 2026 roku, o godzinie 23:45 czasu polskiego.

Rakieta wystartuje z bazy Starbase w Boca Chica w Teksasie, w Stanach Zjednoczonych.

Pamiętajcie, że godzina może się jeszcze zmienić!

Gdzie oglądać?

Transmisję będzie można obejrzeć w internecie:

• oficjalny kanał SpaceX na YouTube
• profil SpaceX na X

Warto włączyć transmisję trochę wcześniej, żeby niczego nie przegapić!

Czego możemy się spodziewać?

Starship składa się z dwóch części: dolnego stopnia Super Heavy i górnego statku Ship.

Podczas tego lotu SpaceX chce przetestować między innymi powrót obu części rakiety. Najciekawsza będzie próba złapania ich przez ogromne ramiona wieży startowej!

Statek Ship ma również rozmieścić 26 satelitów Starlink.

To może być naprawdę niesamowity widok!

Nie mogę się doczekać!

Ja na pewno będę oglądał ten start na żywo! Najbardziej czekam na próbę złapania rakiety przez wieżę. Mam nadzieję, że wszystko pójdzie zgodnie z planem.

Trzymajcie kciuki za udany start! 🚀

Źródła: SpaceX, Space.com.

Na blogu znajdziesz:

• opisy moich obserwacji,
• zdjęcia Księżyca i planet,
• ciekawostki o kosmosie.

Czystego nieba! ✨